Zbylut – urodziny

Muzeum Narodowe w Krakowie i Stowarzyszenie Przyjaciół Twórczości Zbyluta Grzywacza zaprosili na specjalny pokaz obrazu Zbyluta Grzywacza pt. Chlebak z cyklu Rekolekcje wiśnickie. Obraz można oglądać w przestrzeni wystawy Sytuacja się zmieniła, w Gmachu Głównym MNK od 4 czerwca – dnia  80. urodzin artysty oraz  30. rocznicy pierwszych wolnych wyborów.

Związek obu rocznic z biografią artysty jest znaczący: Zbylut Grzywacz, współzałożyciel i członek grupy Wprost (1966-1986), był w latach 70. jednym z najbardziej radykalnych przedstawicieli sztuki, krytykującej rzeczywistość społeczną i polityczną PRL-u, działaczem społecznym i uczestnikiem opozycji demokratycznej. Został internowany w dniu wprowadzenia stanu wojennego (1981), a następnie, w latach poprzedzających wybory’89 uczestniczył w Ruchu Kultury Niezależnej. Cykl kilkunastu obrazów Rekolekcje wiśnickie, namalowany w 1982 odnosi się do osobistego doświadczenia uwięzienia artysty w Zakładzie Karnym w Nowym Wiśniczu oraz społecznego doświadczenia stanu wojennego.

„Realistyczny i surowy w wyrazie obraz przedstawia tytułowy chlebak oraz kalendarz otwarty na dacie 13 grudnia 1981. Przedstawione na obrazie z pozoru banalne przedmioty należą do artysty. Poprzez swoje symboliczne znaczenia dopowiadają charakter miejsca: nie jest to pracownia malarska, ale przywołana rzuconym na pryczę cieniem krat okiennych cela więzienna. Dominująca w obrazie zieleń (wojskowa) nawiązuje do podjętej próby stłumienia siłą wolnościowych aspiracji polskiego społeczeństwa, których kulminacją był ruch Solidarności. Drugi tytuł dzieła Tu i teraz podkreśla aktualny charakter malarskiej interwencji, która jest jednocześnie refleksją twórcy na temat sztuki ideowo i formalnie realistycznej, <prawdziwej> i gorzkiej, a także udziału artysty w życiu politycznym w zniewolonym kraju”. (J. Boniecka)

Zbylut Grzywacz (1939–2004) – wybitny malarz, rysownik, grafik, rzeźbiarz, fotografik, pisarz i erudyta; autor książek: Memłary i inne teksty przy życiu i sztuce (2009) oraz O rysowaniu. Widzieć, wiedzieć, wyrażać (2018). Studiował w latach 1957-1963 w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, gdzie od 1972 był pedagogiem, od 1992 profesorem zwyczajnym. Laureat wielu nagród: wraz z kolegami z grupy Wprost – Nagrody Krytyki Artystycznej im. Cypriana Kamila Norwida (1967) oraz Nagrody Muzeum Archidiecezji Warszawskiej (1984), a także indywidualnie – m.in. w 1983 otrzymał Nagrodę Kultury Niezależnej „Solidarność”. Był znawcą i kolekcjonerem minerałów i skamieniałości, twórcą krakowskiej Galerii Osobliwości „Este”, łączącej dzieła sztuki i obiekty Natury.

W swoim dorobku miał ponad czterdzieści indywidualnych wystaw oraz udział w dwustu krajowych i zagranicznych ekspozycjach zbiorowych. Jego dzieła są w kolekcjach wszystkich muzeów w Polsce, począwszy od Muzeum Narodowego w Krakowie, które od lat 70. XX wieku zgromadziło bogatą kolekcję prac artysty, a w 2009 zorganizowało jego pierwszą pośmiertną retrospektywę oraz wydało kompletny katalog obrazów, rzeźb i grafik.

Muzeum Narodowe w Krakowie, od 4 czerwca do 21 lipca 2019 roku.

7
0
skomentuj
lubię!
przeczytane
1.33t
razy

Zbylut Grzywacz

Trzecia już ekspozycja Zbyluta Grzywacza w gościnnych murach Nowosądeckiej Małej Galerii to prezentacja Jego najbardziej osobistej, rysunkowej twórczości, której niemal wyłącznym motywem jest kobiecy akt, główny motyw oeuvre tego artysty.
„Kobieta spełniała w życiu i sztuce Zbyluta Grzywacza rolę uniwersum, wypełniała Jego wszechświat”. Wizerunki kobiet, w tak różnorodny sposób na przestrzeni kilkudziesięciu lat malowane, rysowane, lepione z gliny, odlewane w gipsie czy trawione w blasze cynkowej, rzadko są piękne. Ich naturalnie zdeformowane upływem czasu ciała są przede wszystkim przejmująco prawdziwe. Wyrażają dotkliwość przeżywanej przez nie egzystencji, ale i ludzkiego cierpienia w ogóle.
Wystawa obejmuje w większości nie pokazywane dotąd prace na papierze, szczególnie te pochodzące z kilku ostatnich, wypełnionych intensywną pracą lat życia. Część z prezentowanych dzieł posłużyła artyście jako szkice do Jego najważniejszych cykli malarskich, jak „Orantki”, „Opuszczona”, „Lalki” czy „Kolejka (Siedem etapów życia kobiety)”, a także późniejszych obrazów namalowanych z nieznaną wcześniej swobodą.
Rysowane przed naturą akty uderzają żywiołowością i spontanicznością. Z jednej strony zadziwia żonglerka kobiecym aktem, z drugiej budzi podziw mistrzowskie ćwiczenie technik rysunkowych i nieograniczonego języka form plastycznych. Bogactwu opisanych linią i plamą stanów emocjonalnych towarzyszy możliwie szeroka skala ekspresji – od szeptu do krzyku, od nastroju liryzmu po drapieżną groteskę. Odnajdujemy w nich erotyczne pragnienie, potrzebę bliskości, zachwyt dla intrygującej w swej niepoznawalności kobiecej natury, ekscytację każdym fragmentem jej ciała, czasem z zachowaną częścią ubrania podkreślającą jeszcze jego nagość, samotność i bezbronność…
Z erotycznej inspiracji powstaje wizerunek nagości jako odzwierciedlenie życia psychicznego. „Ukazane w pełnym świetle pożądanie rzuca cień śmiertelności”… Tak pisze Joanna Boniecka kurator tej wystawy.

Zbylut Grzywacz urodził się 4 czerwca 1939 roku w Krakowie, zmarł tamże 16 lipca 2004 r. Był malarzem, grafikiem, rysownikiem, rzeźbiarzem, fotografikiem, eseistą, pisarzem, erudytą i pedagogiem. W 1963 ukończył krakowską ASP w pracowni E. Krchy, od 1972 pracował w macierzystej uczelni jako nauczyciel akademicki, od 1992 – profesor zwyczajny. W 1966 roku wraz z Leszkiem Sobockim, Maciejem Bieniaszem i Jackiem Waltosiem założył w Krakowie GRUPĘ WPROST – formację artystyczną zaliczaną do nurtu Nowej Figuracji, która działała do połowy lat 80. i zorganizowała dwadzieścia wystaw.

5
0
skomentuj
lubię!
przeczytane
1.16t
razy